روایت داده‌ها: اهرم ایران در تنگه هرمز رو به فرسایش است

بر پایه داده‌های شرکت تحلیل کالایی کپلر، دست‌کم ۱۶.۵ میلیون بشکه نفت در روز بین ۱ تا ۲۸ سپتامبر از منطقه خارج شده که با میانگین دوره پیش از جنگ — وقتی ایران در محاسبه لحاظ نشود — برابر است. این بازیابی سطح جریان، پرسش درباره توان تهران در اخلال در این آبراه راهبردی را برجسته کرده است.

مسیر حمل نفت نیز به‌شکل چشمگیری تغییر کرده است. پیش از جنگ ۸۳ درصد نفت خام منطقه از تنگه هرمز عبور می‌کرد، اما در سپتامبر ۴۰ درصد از تنگه عبور نکرد و در عوض از طریق خطوط لوله و مسیرهای دیگر در عربستان سعودی و امارات منتقل شد. حدود ۶۰ درصد، معادل ۹.۹ میلیون بشکه در روز، به‌طور فیزیکی از هرمز گذشت. کپلر همچنین گفت بیش از ۷۰ درصد نفت خام عبوری از تنگه در ماه اوت — تازه‌ترین ماه دارای داده — در دریای عمان و به‌صورت دریایی میان نفتکش‌ها جابه‌جا شده که نشان می‌دهد فاصله سامانه کنونی از حمل‌ونقل تجاری عادی چقدر است.

برای ایران، این بازیابی نشانه‌ای است که توانایی آن در اخلال در این آبراه به‌طور معناداری تضعیف شده است. محمد قائدی، مدرس دانشگاه جورج واشنگتن، به رادیو فردا گفت سطح فعلی تردد برای تهران بیش از حد قابل تحمل و برای مقام‌های آن «نپذیرفتنی» است. اما این ارقام به معنای از دست رفتن کامل کنترل ایران بر هرمز نیست؛ تهران از ابتدا هرگز کنترل رسمی بر تنگه نداشت و اهرم آن بر توانایی خطرناک کردن عبور از این مسیر استوار بود.

این توانایی به نظر تضعیف شده، چرا که نیروهای آمریکایی از کشتی‌های تجاری محافظت می‌کنند و شرکت‌ها راه‌هایی برای انتقال نفت با کمینه کردن مواجهه با تنگه یافته‌اند. الن آر. والد، نویسنده و تحلیلگر بازارهای انرژی، به رادیو فردا گفت توان و/یا اراده ایران برای حمله به کشتی‌ها در خلیج فارس در حال کاهش است و کشتی‌ها زیر پوشش نظامی آمریکا تردد می‌کنند. او با این حال هشدار داد که بازیابی جریان‌ها نباید بازگشت به حالت عادی تلقی شود؛ برخی شرکت‌های حمل‌ونقل ریسک‌های بزرگی را می‌پذیرند و برخی بدون بیمه یا در شرایط بسیار دشوار کار می‌کنند.

والد افزود: «این بازگشت به حالت عادی نیست؛ این‌ها ریسک‌های بزرگی هستند و هزینه‌های بالایی دارند.» به همین دلیل قیمت نفت با وجود افزایش جریان‌ها چندان کاهش نیافته است. او انتظار ندارد قیمت نفت هنوز به سطح پیش از جنگ بازگردد، چرا که تهدید مستمر برای کشتی‌ها، هزینه‌های بالای بیمه و اتکا به حمایت نظامی آمریکا به معنای باقی ماندن یک «صورت جنگی» در قیمت نفت است.

قائدی همچنین گفت که به باور او ایران به احتمال زیاد به زیرساخت‌های انرژی منطقه حمله نخواهد کرد، هرچند از تهران اظهارنظرهایی درباره تشدید با هدف قرار دادن تأسیسات نفتی مطرح شده است. او استدلال کرد که گزارش‌هایی که ایران را از کنترل هرمز خارج‌شده جلوه می‌دهند، خود می‌توانند چنین واکنشی را برانگیزند. در مجموع، شواهد به فرسایش تدریجی — و نه ناپدید کامل — اهرم ایرانی اشاره دارد و تا زمانی که کشتی‌ها به محافظت نظامی، مسیرهای غیرعادی و راه‌حل‌های پرهزینه نیاز دارند، هرمز همچنان نقطه آسیب‌پذیری برای واشنگتن باقی می‌ماند.

منبع: OilPrice — نفت و انرژی — مشاهدهٔ خبر در منبع